CHẤN THƯƠNG CHỈNH HÌNH NGHỆ AN

Sơ cứu đúng cách ngay từ đầu giúp giảm đau, hạn chế chảy máu, giảm sưng nề và phòng ngừa nhiễm trùng. Tuy nhiên, sơ cứu không thay thế việc thăm khám y tế khi có dấu hiệu tổn thương nghiêm trọng.

1. Các bước sơ cứu đúng cách

Bước 1. Đảm bảo an toàn

Đưa người bị nạn ra khỏi khu vực nguy hiểm nếu có thể thực hiện an toàn. Rửa tay, mang găng tay nếu có và đánh giá tình trạng tỉnh táo, hô hấp, chảy máu.

Bước 2. Cầm máu

Dùng gạc sạch hoặc vải sạch ép trực tiếp lên vết thương, giữ liên tục và chắc tay. Nếu máu thấm qua gạc, đặt thêm gạc lên trên, không bóc lớp gạc cũ. Nếu chảy máu nhiều, gọi cấp cứu 115.

Bước 3. Làm sạch vết thương

Khi đã kiểm soát chảy máu, rửa vết thương bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý, loại bỏ bụi bẩn dễ lấy. Che phủ bằng gạc vô khuẩn hoặc băng sạch. Không tự ý lấy dị vật lớn, sâu hoặc cắm chắc trong vết thương.

Bước 4. Giảm đau và sưng nề

Với chấn thương kín như bầm tím, bong gân hoặc căng cơ, cho người bị thương nghỉ ngơi, hạn chế vận động vùng tổn thương. Chườm lạnh qua khăn trong khoảng 15–20 phút mỗi lần, không đặt đá trực tiếp lên da.

Bước 5. Kê cao và bảo vệ vùng tổn thương

Nếu không nghi ngờ gãy xương hoặc tổn thương nghiêm trọng, có thể kê cao chi bị thương để giảm sưng. Băng ép nhẹ nếu phù hợp, tránh băng quá chặt gây tê, tím tái hoặc lạnh đầu chi.

2. Những việc tuyệt đối không nên làm

•      Không tự ý nắn chỉnh, kéo giật vùng chấn thương.

•      Không chườm nóng, xoa bóp hoặc bóp mạnh trong 24–48 giờ đầu đối với chấn thương kín đang sưng đau.

•      Không đắp lá, bôi thuốc không rõ nguồn gốc, rắc bột hoặc đổ cồn, oxy già trực tiếp vào vết thương.

•      Không tự ý tháo dị vật lớn, sâu hoặc đang cắm trong vết thương.

•      Không chủ quan với vết thương nhỏ nhưng đau tăng, sưng nhiều hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng.

3. Khi nào cần đến cơ sở y tế ngay?

Cần gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất khi có một trong các dấu hiệu:

• Chảy máu nhiều, không cầm được bằng ép trực tiếp hoặc có dấu hiệu mất máu.

• Vết thương sâu, rộng, lộ cơ hoặc gân; có dị vật cắm sâu.

• Đau dữ dội, sưng căng nhanh, biến dạng chi hoặc không thể vận động, chịu lực.

• Tê bì, mất cảm giác, đầu chi lạnh, tái nhợt hoặc tím tái.

• Chấn thương do tai nạn giao thông, tai nạn lao động nghiêm trọng hoặc nghi ngờ tổn thương xương, mạch máu, thần kinh.

• Có dấu hiệu nhiễm trùng như đỏ, nóng, sưng đau tăng, chảy mủ hoặc sốt.

Đặc biệt lưu ý: Sau chấn thương, nếu vùng chi sưng căng, đau tăng bất thường, đau khi vận động thụ động các ngón, tê bì hoặc yếu cơ, cần nghĩ đến hội chứng chèn ép khoang cấp tính. Đây là tình trạng cấp cứu ngoại khoa, có thể gây hoại tử cơ và tổn thương thần kinh nếu điều trị chậm. Không chờ đến khi mất mạch mới đi khám.

4. Chủ động phòng ngừa biến chứng

•      Theo dõi diễn biến đau, sưng, màu sắc và cảm giác của vùng bị thương.

•      Giữ vết thương sạch, thay băng đúng cách.

•      Kiểm tra tình trạng tiêm phòng uốn ván và đến cơ sở y tế khi cần.

•      Không tự ý dùng kháng sinh hoặc thuốc giảm đau khi chưa được tư vấn phù hợp.

•      Tái khám theo hướng dẫn, đặc biệt khi vết thương sâu hoặc chấn thương ảnh hưởng đến vận động.

Đừng chủ quan với chấn thương phần mềm. Phát hiện sớm, xử trí đúng và thăm khám kịp thời để bảo vệ sức khỏe và khả năng vận động lâu dài!